Hỗ trợ chữa chứng khó tiêu bằng các tư thế Asana

Ợ chua, chảy nước miếng, dạ dày căng phồng, ăn không ngon, đầy hơi khó chịu, thể lực suy giảm, tính tình dễ cáu kỉnh, kèm táo bón hoặc phân lỏng lẫn thức ăn chưa tiêu — đó là những dấu hiệu quen thuộc của chứng khó tiêu. Căn bệnh này nghe có vẻ đơn giản, nhưng mức độ khó chịu mà nó gây ra không hề thua kém các rối loạn tiêu hóa khác.

Vì sao chúng ta bị khó tiêu?

Thức ăn khi vào cơ thể được các dịch tiêu hóa biến đổi thành dạng lỏng, rồi chuyển hóa thành máu — thành phần quan trọng bậc nhất. Hoa quả, rễ củ, rau xanh và các thức ăn có tính kiềm khác sau khi tiêu hóa sẽ duy trì sức sống cho máu nhờ tăng lượng kiềm. Ngược lại, thức ăn giàu chất béo và tinh bột (ngũ cốc, đậu, đường, khoai tây…) lại làm tăng lượng axit trong máu.

Khi lượng axit tăng bất thường, gan, tim, thận — những cơ quan lọc máu — phải chịu áp lực lớn, làm việc quá sức, dần yếu đi và không còn hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đáng chú ý, để tiêu hóa tinh bột thì nước bọt phải hỗ trợ ngay từ giai đoạn đầu. Nhai kỹ tạo ra lượng nước bọt cần thiết; nếu ăn vội, không nhai kỹ, gan cũng khó hoạt động tốt.

Khi các cơ quan bên trong suy yếu, thức ăn chỉ được tiêu hóa một phần sẽ dần phân hủy trong tá tràng, bịt một phần đường ruột, sinh ra khí độc mà hệ hô hấp không thanh lọc nổi và đẩy lượng axit trong máu lên cao. Tình trạng này chính là chứng khó tiêu. Bản thân nó không phải bệnh nguy hiểm chết người, nhưng nếu xem thường, nó có thể là khởi nguồn của loét dạ dày, viêm đường ruột, trực tràng, táo bón và kiết lỵ nặng.

Các tư thế Asana hỗ trợ hệ tiêu hóa

Vận dụng đúng cách, các tư thế Asana có thể góp phần ngăn ngừa và cải thiện chứng khó tiêu. Gợi ý chia theo buổi tập:

• Buổi sáng: Utksepa Mudra, Mayurasana, Padahastasana, Utkata Vajrasana, Agneyii Mudra và Agneyii Pranayama.
• Buổi tối (kèm táo bón): Agnisara Mudra, Diirgha Pranama, Yogasana hoặc Yogamudra và Bhujangasana.
• Buổi tối (kèm tiêu chảy): Agnisara Mudra, Sarvangasana, Agneyii Mudra và Agneyii Pranayama.

Ăn uống và sinh hoạt đi kèm

Nên ưu tiên cơm gạo cũ, xúp rau xanh. Trường hợp tiêu chảy có thể dùng sữa chua; với táo bón nên dùng sữa đông làm từ sữa trâu trộn nước và chút đường. Dân gian có câu vui: “Sữa uống cuối ngày, nước uống rạng đông, nước sữa đông uống sau bữa trưa, hỏi cần chi ông thầy thuốc?”

Khó tiêu bắt nguồn từ thói quen ăn uống thiếu cân bằng. Ăn khi chưa thật đói, ăn quá no, không nghỉ ngơi sau bữa ăn, làm việc trí óc căng thẳng ngay sau khi ăn đều bất lợi. Nguyên tắc cốt lõi: chỉ ăn khi thật đói. Khi đói có thể chọn hoa quả hơi chua như xoài, dứa, cam quýt (dù chứa axit nhưng tác dụng trong cơ thể lại thiên về kiềm), hoặc đu đủ nếu bị táo bón. Các thức ăn có axit như chanh, sữa chua nên dùng kèm ít nước và muối.

Người khó tiêu nên hạn chế thức ăn nhiều đạm động vật; nên đi bộ để hít thở khí trời trong lành, vận động thể chất đều đặn, tránh ngủ ngày và thức khuya. Một chút đi bộ hoặc thiền hành sau bữa ăn rất có ích, đặc biệt với người ngồi nhiều.

Một vài mẹo dân gian

• Rán 1g cây a ngùy (asafoetida) trong bơ lọc ghee, trộn lượng muối tương đương, dùng trước mỗi bữa ăn.
• Ăn cùi dừa khô cắt nhỏ cùng lá trầu không đã xử lý hoặc hạt hồi.
• Uống nước chanh pha chút muối.
• Dùng hỗn hợp bột hạt kha tử khô nghiền cùng bột hạt hồi và đường đỏ Kashii trong vài ngày.

Đây là những kinh nghiệm được chia sẻ để tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Điều quan trọng nhất vẫn là lắng nghe cơ thể, ăn uống điều độ và tập luyện đều đặn dưới sự hướng dẫn của người có chuyên môn.

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com