Phong thái người thiền: giữ chánh niệm ngay cả khi không ngồi thiền

Phong thái của mỗi người phản chiếu con người họ. Một đứa trẻ hồn nhiên thì lúc nào cũng muốn nhảy nhót; một doanh nhân thường toát lên vẻ tự tin và khí chất lãnh đạo. Còn với người đã hành thiền lâu năm như các vị thiền sư, tự thân họ toát ra phong thái nhẹ nhàng, trung dung, khiến ai tiếp xúc cũng cảm nhận được một sự bình an bất tận. Bởi mục đích cơ bản của thiền, giản dị thôi, là tìm được sự an lạc ngay trong tâm hồn mình.

Điều đáng nói là ta không cần đợi đến trình độ thiền sư mới có được phong thái ấy. Ngay cả người mới bắt đầu cũng nên hình thành cho mình phong thái của người thiền, để trước hết hỗ trợ chính việc hành thiền tiến những bước dài hơn.

Chậm lại để giữ chánh niệm

Người tập thiền, ngoài những lúc ngồi tĩnh lặng, vẫn luôn cần giữ trí não tập trung vào việc mình đang làm. Muốn vậy, đừng đưa sự nóng vội vào công việc. Hãy làm mọi việc từ tốn, với tốc độ vừa phải, đủ để ta ý thức được từng hành động.

Có một người bạn cũng khá chăm ngồi thiền, nhưng ngoài giờ thiền thì lúc nào cũng cuống quýt, tất bật. Hoạt động nhanh không có nghĩa là ta hoàn toàn tập trung; ngược lại, đó thường là lúc ta đánh mất chánh niệm nhiều nhất. Các vị thiền sư không ai vội vàng làm cho xong việc này để nhảy sang việc khác. Họ làm mọi việc nhẹ nhàng, từ tốn, dồn hết tâm trí vào đó: khi đi, họ biết mình đang đi; khi ăn, họ biết mình đang ăn. Nhờ vậy, họ giữ được chánh niệm ngay cả khi không ngồi thiền.

Chúng ta cũng có thể học theo: mỗi việc chậm lại một chút, dồn tình yêu và tâm trí vào đó. Ta sẽ thấy công việc mình làm đáng yêu biết bao, và mỗi vọng tưởng dấy lên trong đầu cũng dễ được phát hiện, xóa bỏ ngay như khi đang ngồi thiền. Sự tập trung trong chậm rãi ấy giúp thân và tâm không phải hoạt động quá nhiều, không dẫn đến mệt mỏi, thay vào đó là niềm vui với công việc. Từ đó, khi ngồi thiền, ta cũng dễ tập trung hơn, tinh thần hưng phấn, không uể oải.

Giữ tâm an vui, buông cảm xúc xấu

Người tập thiền cũng nên giữ phong thái vui vẻ, lạc quan, tránh những cảm xúc xấu như lo lắng, nóng giận, đố kỵ. Những cảm xúc tiêu cực chỉ khiến tâm xao động, tạo cơ hội cho suy nghĩ xấu nổi lên và làm ta khó lấy lại sự tĩnh tâm khi hành thiền. Vì thế, hãy nuôi dưỡng những cảm xúc tích cực: vui vẻ, lạc quan, yêu thương mọi người mọi vật và phát triển lòng từ bi. Từ suy nghĩ tích cực sẽ nảy sinh hành động tích cực, và từ đó ta tìm thấy sự bình an, thanh thản trong tâm mình.

Thực tập nuôi dưỡng những suy nghĩ lạc quan, không chấp vào lỗi lầm của người khác, sẻ chia yêu thương, đó chính là phong thái mà người thiền cần đạt tới. Bởi nếu cứ để sân hận, ghen ghét nổi lên trong lòng thì làm sao thu được kết quả trong quá trình thiền tập cũng như tìm được sự an vui nơi tâm?

Bắt đầu ngay từ hành động nhỏ nhất

Không nhất thiết phải đạt đến trình độ thiền sư mới có được phong thái ấy. Ta có thể thực tập ngay lúc này, qua từng hành động nhỏ nhất: chỉ cần chậm lại một chút, tập trung tâm trí, nuôi niềm vui và tình yêu cho việc mình làm. Dần dần, ta sẽ giữ được chánh niệm, cái "yếu chỉ" của thiền, và phát triển được phong thái thanh thản, nhẹ nhàng, an lạc như các vị thiền sư. Mong rằng những ai đang tập thiền sẽ chú ý nhiều hơn tới phong thái của mình, ngay cả khi không hành thiền, để sớm tiến gần tới mục đích cao cả mà cũng rất đỗi giản đơn của thiền.

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com