Raja Yoga: tám giai đoạn trên con đường làm chủ tâm trí

Raja Yoga là con đường làm chủ tâm trí, được chia thành tám giai đoạn nối tiếp nhau. Mỗi giai đoạn là một bậc thang, và người tập không thể bỏ qua nền tảng đạo đức ở dưới cùng nếu muốn tiến xa.

Tám giai đoạn của Raja Yoga

• Yama (ngũ giới): không sát sinh, không nói dối, không trộm cắp, không tà dâm, không thọ lãnh lễ vật.
• Niyama (ngũ hạnh): thanh khiết, an vui, khổ hạnh, nghiên cứu và hiến thân cho Thượng đế.
• Asana: tư thế thể xác.
• Pranayama: điều khiển Prana (tiên thiên khí).
• Pratyahara: câu thúc các giác quan tách khỏi đối tượng của chúng.
• Dharana: chủ định tinh thần vào một điểm.
• Dhyana: tham thiền.
• Samadhi: nhập định, siêu ý thức.

Nền tảng đạo đức: Yama và Niyama

Yama và Niyama là những giới luật đạo đức. Không có căn bản này, sự thực hành yoga không bao giờ thành công. Một khi giới luật đã vững, nhà Yogi mới bắt đầu thu hoạch kết quả công phu; thiếu chúng thì dù tu tập bao lâu cũng vô ích. Nhà Yogi không nên nghĩ đến việc làm hại ai — dù bằng tư tưởng, lời nói hay việc làm. Lòng từ bi không chỉ dành cho nhân loại mà phải bao trùm cả vạn vật.

Asana và tầm quan trọng của cột sống

Ở giai đoạn Asana, hành giả tập một loạt cử động thể xác và tinh thần cho đến khi tìm được tư thế ngồi giữ được lâu. Phần cốt yếu của sự hoạt động nằm dọc theo xương sống, nên điều cần thiết duy nhất là giữ cho xương sống được tự do, thong thả: ngồi thẳng lưng, giữ ba bộ phận đầu, cổ, ngực trên một đường thẳng đứng, để bộ xương sườn chịu trọn sức nặng thân thể.

Giai đoạn này hơi giống Hatha Yoga — loại yoga chỉ chăm lo thể xác, luyện cho thân thể cường tráng và sống lâu. Nhưng tác giả nhắc rằng sức khỏe chỉ là phương tiện, không phải cứu cánh: một cây đa có thể sống 5000 năm mà vẫn chỉ là cây đa; một người sống thọ mà không mở mang tâm linh thì cũng chỉ như con thú mạnh khỏe.

Hai chướng ngại đầu tiên

Trên con đường thực hành có nhiều trở ngại:

• Thể xác không khỏe mạnh: cần chăm lo ăn uống, sinh hoạt và dùng nỗ lực tinh thần giữ cho thân thể kiện khang — vừa đủ, không hơn.
• Tính hoài nghi: ta thường nghi ngờ những gì không thấy được. Nhưng khi tập luyện một thời gian, những chớp lóe đầu tiên của kinh nghiệm sẽ đem lại lòng tin. Như một nhà chú giải nói: chỉ một bằng chứng dù nhỏ đến đâu cũng đủ củng cố niềm tin vào toàn bộ giáo lý yoga.

Pranayama: điều khiển hô hấp

Hô hấp giống như bánh xe tiết động của cỗ máy thân thể. Nắm được hơi thở và học cách điều khiển nó, ta lần theo sợi chỉ ấy để nắm được các dòng thần kinh lực, rồi tới tư tưởng, và sau cùng là Prana — tiên thiên khí. Làm chủ được Prana là đạt đến tự do, chế ngự được cả thể xác lẫn tinh thần, khiến cả hai trở thành công cụ phục vụ mình. Tri thức là quyền lực, và ta phải nắm cho được quyền lực đó.

Thực hành: thời điểm và tâm thế

Nên tập ít nhất hai lần mỗi ngày vào lúc thích hợp nhất — gần sáng và ban chiều — khi thiên nhiên và thân thể đều có khuynh hướng yên tĩnh. Giữ quy tắc không ăn gì trước khi tập xong, để cái đói đánh gãy sự lười biếng.

Ngồi thẳng người, việc đầu tiên là gửi một làn sóng tư tưởng hiền lành đến vạn vật, lặp trong tâm trí: “Xin nguyện cầu cho vạn vật được hạnh phúc, thanh bình, hưởng chân phúc.” Gửi tư tưởng ấy khắp bốn phương. Bạn sẽ khám phá ra rằng cách dễ nhất để khỏe mạnh là chăm lo cho người khác khỏe mạnh, cách dễ nhất để hạnh phúc là làm người khác hạnh phúc.

Tiếp đến hãy nghĩ về thân thể mình, tưởng tượng nó cường tráng, rắn chắc như kim cương, và đặt vào con người mình một đức tin, hy vọng vô bờ bến. Những kẻ bạc nhược không bao giờ đạt tới tự do.

Bài học đầu tiên về hơi thở

Theo nhà Yogi, bước đầu là điều khiển cử động của phổi để dần cảm biết những vận động tinh vi bên trong cơ thể — nơi các dòng thần kinh lực đem sinh khí đến từng bắp thịt. Ngồi thật thẳng, vì ngồi xiêu vẹo sẽ làm rối loạn cột sống và tổn hại cho chính mình khi tham thiền.

Bài học thứ nhất chỉ đơn giản là thở vào và thở ra đều đặn, cân phân để điều hòa hệ hô hấp. Khi đã quen, bạn niệm theo hơi thở một thánh ngữ như OM hoặc một câu châm ngôn, để hơi thở và tiếng niệm cùng nhịp nhàng. Dần dần toàn thân trở nên nhịp nhàng, và bạn học được thế nào là nghỉ ngơi thật sự — một sự yên nghỉ mà cả giấc ngủ cũng chưa sánh bằng, giúp những dây thần kinh mòn mỏi nhất được yên tĩnh trở lại.

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com