Triết lý Yoga: tám bước Ashtanga nối liền cơ thể và tâm hồn

Mục tiêu của Yoga là đạt tới hạnh phúc hoàn hảo, và con đường dẫn đến đó nằm ở sự phát triển toàn diện của cả cơ thể lẫn tâm trí. Dù cơ thể và tâm trí có thể được hoàn thiện dần qua các phương pháp tự nhiên, Yoga còn xây dựng những phương pháp giúp con người phát triển nhanh hơn. Ashtanga Yoga, hay Yoga tám bước, chính là bản đồ chi tiết cho hành trình ấy.

Yama và Niyama: nền tảng đạo đức

Hai bước đầu tiên là Yama và Niyama, những nguyên tắc đạo đức hướng dẫn sự phát triển của con người. Đạo đức ở đây quan trọng vì nhờ kiểm soát hành vi, chúng ta có thể đạt tới trạng thái sống cao hơn. Vấn đề không phải là tuân theo một nguyên tắc chỉ vì đó là nguyên tắc, mà là để đạt tới sự hoàn thiện của tâm trí. Khi tâm trí đã hoàn thiện thì không còn chuyện "nguyên tắc" nữa, bởi ý muốn làm điều tổn hại đến bản thân hay người khác không còn tồn tại, đó là trạng thái cân bằng hoàn hảo. Yama nghĩa là "cái kiểm soát", việc thực hành Yama là kiểm soát các hành vi liên quan đến ngoại giới.

Asana: nhiều hơn một bài tập thể chất

Bước thứ ba là Asana, một tư thế được giữ cố định một cách thoải mái. Đây là phần nổi tiếng nhất của Yoga nhưng cũng thường bị hiểu sai. Asana không phải bài tập thể dục thông thường, mà là những bài tập đặc biệt có hiệu quả cụ thể lên các tuyến nội tiết, khớp, cơ bắp, dây chằng và dây thần kinh.

Khía cạnh quan trọng nhất của asana là tác động lên các tuyến nội tiết, nơi tiết hóc môn trực tiếp vào máu, bao gồm tuyến tụy, tuyến ức, tuyến giáp, tuyến cận giáp, tuyến thượng thận và tuyến sinh dục. Nếu một tuyến tiết quá ít hoặc quá nhiều, cơ thể sẽ gặp vấn đề. Khi hoạt động các tuyến được cân bằng, tâm trí cũng cân bằng theo. Asana còn làm mạnh các trung tâm thần kinh, giúp kiểm soát năm mươi khuynh hướng tâm trí phân bổ ở sáu luân xa thấp của cơ thể.

Pranayama: kiểm soát năng lượng sức sống

Bước thứ tư là Pranayama, kiểm soát năng lượng sức sống. Yoga định nghĩa cuộc sống là trạng thái tồn tại song song của sóng thể chất và tâm trí trong quan hệ với năng lượng sức sống, gọi là các vayu hay "khí". Cơ thể con người có mười loại khí vayu, chịu trách nhiệm cho các chuyển động như thở, lưu thông máu, bài tiết, vận động tứ chi.

Điểm kiểm soát mọi khí vayu là cơ quan Pranendriya, nằm ở giữa ngực và đập theo nhịp hô hấp. Trong Pranayama có quá trình điều chỉnh hơi thở đặc biệt để nhịp Pranendriya dừng lại và tâm trí trở nên yên tĩnh, hỗ trợ rất nhiều cho thiền định. Tuy nhiên đây là bài tập phức tạp và có thể nguy hiểm nếu không được một người thầy có khả năng hướng dẫn.

Pratyahara, Dharana, Dhyana: hành trình vào bên trong

Bước thứ năm là Pratyahara, rút tâm trí khỏi sự gắn bó với các đối tượng bên ngoài, thu tâm về một điểm trước khi nhắc câu chú mantra. Bước thứ sáu là Dharana, tập trung tâm trí vào một điểm cụ thể, thường là một luân xa nhất định gọi là Ista Cakra, khác nhau ở mỗi người và do người thầy chỉ dẫn khi khai tâm.

Khi thành thạo Dharana, người tập có thể học bước thứ bảy là Dhyana. Ở đây, tâm trí trước tiên được đưa đến một luân xa cụ thể, rồi hướng theo luồng chảy liên tục tới Ý thức Tối cao cho đến khi hoàn toàn bị thu hút vào đó. Quá trình này chỉ được dạy khi người tập đã thành thạo các bước trước, đặc biệt là Dharana.

Samadhi: đỉnh cao của hành trình

Samadhi không giống bảy bước trên vì nó không phải là bài tập, mà là kết quả của các phần khác, khi tâm trí được thu hút hoàn toàn vào Ý thức Tối cao. Có hai dạng: savikalpa và nirvikalpa. Trong savikalpa samadhi, người tập cảm thấy "Tôi là Ý thức Tối cao"; còn trong nirvikalpa samadhi, không còn cảm giác cái Tôi nữa, ý thức cá nhân hoàn toàn hòa nhập với Ý thức Vũ trụ.

Những ai trải nghiệm trạng thái này không thể miêu tả được, vì nó diễn ra khi tâm trí ngưng hoạt động. Họ chỉ biết mình đã trải qua nó khi thoát ra và cảm nhận những đợt sóng hạnh phúc tột cùng. Đạt tới samadhi là kết quả của nhiều năm luyện tập, là đỉnh cao của cả một hành trình tiến hóa, và cuối cùng là hòa nhập với cội nguồn của mọi hiện hữu.

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com