Yoga và thể lực: khác biệt căn bản với các môn thể thao khác

Phần lớn các môn thể thao đều mang tính cạnh tranh. Yoga thì khác: tuy không cạnh tranh nhưng lại đầy thách thức — sự thách thức đối với bản lĩnh cá nhân, là cuộc đọ sức giữa con người, thể xác và bản ngã chân thật của bạn.

Vận động để ổn định, không phải để ráng sức

Các bài thể dục thông thường gồm những động tác nhanh, mạnh, lặp đi lặp lại, đưa bạn đến trạng thái ráng sức, căng thẳng và mệt nhoài. Ngược lại, các thế tập asana mang lại sự ổn định cho cơ thể, giác quan, tinh thần, trí tuệ và cả tâm thức. Cốt lõi của mỗi asana chính là việc giữ cố định tư thế — không phải để kết thúc thế tập, mà để bạn chiêm nghiệm sự tĩnh lặng trọn vẹn.

Phần lớn bệnh tật phát sinh từ những biến đổi thăng trầm trong não và trong hành vi của cơ thể. Yoga đem lại sự yên tĩnh cho não: giác quan được nghỉ ngơi, cảm xúc lắng lại, dẫn đến cảm giác bình an. Người tập dần học cách xem bộ não là đối tượng còn cơ thể là chủ thể; khi đó năng lượng từ não lan tỏa khắp cơ thể, cả hai cùng làm việc và cân bằng năng lượng cho nhau.

"Phép luyện tập kỳ diệu" — sarvaanga sadhana

Vì lẽ đó, yoga được gọi là sarvaanga sadhana, nghĩa là "phép luyện tập kỳ diệu". Không môn thể dục nào liên kết được ý thức, "cái tôi" và thể xác thành một thể phát triển thống nhất, hài hòa như yoga. Các hình thức tập luyện khác chỉ nhắm vào một bộ phận cơ thể, nên được gọi là angabhaga sadhana — bài tập thể lực đơn thuần.

Asana mang lại sự phấn chấn, trong khi các bài tập chịu đựng khác chỉ có tính kích thích. Chẳng hạn, đi bộ tuy thúc đẩy hoạt động của tim và làm tăng nhịp tim, nhưng không thực sự nạp đầy năng lượng như yoga. Trong yoga, động tác gập lưng đòi hỏi sức mạnh nhiều hơn cả đi bộ, vậy mà nhịp tim vẫn được giữ ổn định, nhịp nhàng.

Nuôi dưỡng năng lượng thay vì làm kiệt sức

Các asana không khiến bạn thở gấp. Sức mạnh và uy lực phối hợp để đạt sự cân bằng hoàn hảo trong toàn cơ thể lẫn ý thức, để sau mỗi buổi tập là cảm giác tươi mát và một luồng năng lượng mới tuôn trào.

Nhiều bài tập khác lại gây mệt mỏi. Những môn đòi hỏi sức chịu đựng thường dẫn đến kiệt sức chỉ sau 10 – 15 phút. Chúng cải thiện năng lượng bằng cách thúc đẩy chức năng thần kinh, nhưng cuối cùng lại làm cạn kiệt các nguồn tế bào dự trữ và tuyến nội tiết; độc tố tế bào tăng lên, các cơ quan bị kích thích thái quá, nhịp tim và huyết áp tăng, khiến quả tim phải làm việc quá sức. Ở vận động viên, dung tích phổi lớn đạt được nhờ làm việc cật lực — điều không thực sự tốt cho buồng phổi. Hơn nữa, các môn như chạy bộ, tennis hay đá bóng thường xuyên gây chấn thương xương, khớp và dây chằng.

Những môn thể thao ấy chỉ tác động vào hệ xương và cơ bắp, không thể vượt qua giới hạn đó. Còn asana thâm nhập vào từng tầng, từng lớp cho tới tận tâm thức. Chỉ với yoga, bạn mới có thể giữ thể xác và tinh thần cùng thư giãn ngay cả khi đang co duỗi, xoay hay gập cơ thể. Yoga đem lại sự dẻo dai cho hệ thần kinh, giúp nó đối đầu với stress; nó làm tươi mát cơ thể mà không làm kiệt sức, tác động đồng đều lên mọi bộ phận chứ không làm quá tải bất kỳ phần nào.

Món quà cho mọi lứa tuổi

Tuổi càng cao, các bài tập thể lực mạnh càng khó thực hiện vì khớp và cơ dần cứng lại, mất đi sự mềm dẻo. Ưu thế lớn nhất của yoga là mọi người ở mọi lứa tuổi, giới tính và tình trạng thể lực đều có thể tập. Yoga đặc biệt hữu ích cho tuổi trung niên và người lớn tuổi — như một món quà khi khả năng chống chọi và tự chữa lành của họ đã suy yếu. Yoga làm phát sinh năng lượng chứ không tiêu hao nó, giúp ta mạnh dạn hướng đến một tương lai lành mạnh hơn thay vì chỉ tiếc nuối quá khứ.

Khác với các bài tập thông thường, yoga còn tập trung các tế bào miễn dịch vào vùng bị bệnh, nhờ đó tăng sức đề kháng. Chính vì vậy mà các bậc hiền triết xưa đã gọi yoga là môn khoa học vừa mang tính phòng ngừa, vừa mang tính trị liệu.

— B.K.S Iyengar

---

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com