Tự tập thiền: nên hay không? Những điều cần cân nhắc trước khi bắt đầu

Càng chia sẻ về thiền, chúng tôi càng nhận ra nhu cầu tìm hiểu và thực hành thiền của mọi người hiện nay lớn đến mức nào. Vì nhiều lý do, cả khách quan lẫn chủ quan, không ít người chọn cách tự tập thiền qua sách báo, video hướng dẫn hoặc học lỏm từ một người quen từng ngồi thiền. Nếu thiền chỉ đơn giản là ngồi bất động, lặng yên trong một khoảng thời gian thì sẽ chẳng có gì đáng bàn. Nhưng trải nghiệm thiền lại rất khác nhau ở mỗi người, kéo theo đủ vấn đề từ đơn giản đến phức tạp, khiến ta không khỏi tự hỏi: nên hay không nên tự tập thiền?

Không ai giống ai, nên câu trả lời cũng khác nhau

Mỗi con người là một cá thể riêng biệt, khác nhau về khả năng nhận thức, tư duy, tính cách, tâm lý. Ngay cả bản thân ta cũng thay đổi qua từng giai đoạn của cuộc đời. Trong khi đó, thiền là phương pháp rèn luyện tâm — một lĩnh vực trừu tượng, khó nắm bắt, bởi lắm khi chính ta cũng chưa hiểu rõ tâm mình. Với sự khác biệt và luôn biến động ấy, thật khó để khẳng định chắc chắn rằng tất cả mọi người đều có hay không có khả năng tự tập thiền.

Thiền dành cho tất cả, nhưng con đường trải nghiệm lại tùy thuộc vào trình độ và căn cơ mỗi người. Có người ngồi thiền rất thuận lợi; có người lại gặp vô vàn trở ngại. Không ít bạn đọc tìm đến chúng tôi và chia sẻ những vấn đề họ gặp phải: người thì bất ổn trên thân, người nặng hơn thì ảnh hưởng cả tinh thần và sức khỏe. Điều này cho thấy không phải ai cũng có thể tự tập thiền, khi cách hiểu về phương pháp, về chính mình và cách thực hành ở mỗi người đều khác biệt.

Vì sao sự dẫn dắt lại quan trọng?

Đối tượng hoạt động của thiền là tâm — vốn trừu tượng, khó nắm bắt và luôn dao động. Không phải ai cũng đủ tỉnh thức để hiểu rõ chính mình và điều chỉnh tâm theo ý muốn như thao tác trên một chiếc máy tính. Bởi vậy, sự có mặt của người thầy hay người giàu kinh nghiệm luôn cần thiết. Họ giúp bạn biết nên thiền ra sao, theo trình tự nào để đi sâu vào bên trong, đồng thời tháo gỡ những vấn đề bạn gặp phải, giúp bạn tránh tâm lý lo sợ, bất an. Nhiều khi, chỉ riêng sự hiện diện của người ấy đã đủ khiến bạn an lòng để hành thiền chuyên cần và nghiêm túc.

Người tự tập thiền cũng giống như một nghệ sĩ đi thăng bằng trên dây: chỉ cần nghiêng lệch một chút là đã chao đảo. Nhưng dây của người nghệ sĩ còn nhìn thấy được, còn tâm thì chỉ có thể cảm nhận và kiểm soát bằng trí tuệ, sự thành thật và một ý chí lớn. Thiếu đi sự dẫn dắt, những yếu tố tinh thần này lại càng đòi hỏi cao hơn. Nếu bạn cảm thấy mình chưa vững vàng, tốt hơn hết nên tìm đến một lớp học hay khóa học thiền để bắt đầu.

Những hình thức thiền đơn giản ai cũng tự tập được

Không phải hình thức thiền nào cũng đòi hỏi kỹ thuật phức tạp. Ngoài thiền ngồi, còn có thiền hành, thiền nằm và thiền trong lúc hoạt động bằng cách chú tâm hoàn toàn vào việc cụ thể mình đang làm. Những cách này không đặt ra các tầng bậc nông sâu, ai cũng có thể tự thực hành, kể cả người đã biết đến thiền nhiều năm. Tuy đơn giản, chúng đóng vai trò không nhỏ trong việc nuôi dưỡng chánh niệm và sự tỉnh thức, hỗ trợ cho việc ngồi thiền và giúp ta tiến gần hơn tới mục đích cuối cùng.

Câu trả lời nằm sẵn trong bạn

Tất cả những điều trên chỉ là gợi mở để bạn tự tìm cho mình câu trả lời. Bởi thiền là phương pháp rèn luyện tâm, mà tâm bạn thì chỉ có bạn hiểu rõ nhất, dù nó đang bất ổn đến đâu. Hãy thành thật nhìn lại xem mình đã sẵn sàng tự tập thiền hay chưa, hoặc đến giai đoạn nào thì nên dừng việc tự tập để tìm đến một người thầy, một lớp học nhằm được hướng dẫn sâu hơn. Mọi câu trả lời đều đã nằm sẵn trong bạn, chỉ chờ được khám phá.

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com