Tư thế Hoa Sen (Padmasana): Vì sao đây là tư thế thiền định kinh điển

Cùng với tư thế Đứng Bằng Đầu, Hoa Sen (Padmasana) có lẽ là tư thế yoga nổi tiếng nhất. Bằng cách này hay cách khác, hầu hết chúng ta đều từng nghe hoặc thấy về nó: hai chân bắt chéo sao cho bàn chân đặt trên đùi, hai tay đặt trên đầu gối và cột sống giữ thẳng. Trong tiếng Phạn, "Padmasana" nghĩa là tư thế Hoa Sen, một trong những tư thế thiền định cổ điển bậc nhất.

Vì sao lại là một tư thế thiền định?

Khi muốn thiền, điều quan trọng là có thể ngồi yên, ngồi thẳng và thư giãn trong một khoảng thời gian đủ dài. Khi cơ thể bất động và ổn định, nó dần thư giãn và tâm trí bắt đầu lắng lại - đó là điều kiện tiên quyết để đi sâu hơn.

Tất nhiên, không bắt buộc phải ngồi Hoa Sen mới thiền được. Với những hình thức đơn giản như thực hành tĩnh lặng nội tâm buổi đầu, bạn hoàn toàn có thể ngồi trên ghế cao hay ghế bành, miễn là thoải mái và ngay thẳng. Nhưng khi muốn đi xa hơn hoặc thực hành các kỹ thuật như Ajapa Japa hay Kriya Yoga, việc học một tư thế thiền định chính thống trở nên cần thiết, vì bản thân tư thế đã có tác dụng riêng.

Ngồi vững để tiến sâu

Một khi làm chủ được Hoa Sen, bạn có thể ngồi bất động và dễ chịu trong thời gian dài. Ở các tư thế khác, chẳng hạn kiểu bắt chéo chân thông thường, phần thân trên dễ gù xuống và gây mỏi. Ngược lại, một tư thế thiền định đích thực như Hoa Sen giúp ta học cách tránh sự bồn chồn và căng cơ. Sự thư giãn và điềm tĩnh của cơ thể chỉ là một phần nhỏ trong toàn bộ tác dụng của tư thế này.

Dòng năng lượng chảy trong cột sống

Trong tủy sống, các đường dẫn của hệ thần kinh trung ương kết nối não với phần còn lại của cơ thể. Vị trí thẳng đứng, không bị xáo trộn của cột sống trong Hoa Sen rất quan trọng để các xung thần kinh lưu chuyển tự do khi thiền. Cột sống và não được bao bọc bởi lớp màng chứa dịch não tủy, nuôi dưỡng đầu dây thần kinh - và Hoa Sen tạo điều kiện tốt nhất cho dòng dịch này lưu thông.

Ở tầng tinh tế hơn, bên trong tủy sống có ba dòng năng lượng tâm linh quan trọng: Mặt Trăng (Ida), Mặt Trời (Pingala) và dòng Trung Tâm (Shushumna). Các bài tập thở và thiền định (Kriya Yoga) được cho là kích thích, đánh thức năng lượng và dẫn nó vào đúng lộ trình, từ đó thúc đẩy sự phát triển hài hòa của ý thức.

Ngồi yên có làm ta khỏe hơn?

Một nghiên cứu y học năm 1975 do Giáo sư Salgar (Ấn Độ) chủ trì đã so sánh ba nhóm trong sáu tháng: nhóm một ngày ngồi Hoa Sen (không dùng thêm kỹ thuật thiền hay thư giãn nào), nhóm hai tập luyện thể chất truyền thống như nâng tạ, kéo lò xo, và nhóm ba đối chứng không làm gì.

Kết quả cho thấy trong tư thế Hoa Sen, oxy được cơ thể sử dụng hiệu quả hơn. Dưới các bài tập nặng đòi hỏi sức mạnh cơ bắp, nhóm thể chất đạt kết quả tốt nhất. Nhưng dưới mức căng thẳng bình thường, nhóm ngồi Hoa Sen lại vượt qua nhóm tập thể chất: dù không tăng cơ, họ sử dụng sức lực hiệu quả hơn. Nhóm đối chứng không thay đổi. Nghiên cứu này cho thấy chỉ đơn thuần ngồi Hoa Sen cũng cải thiện rõ rệt quá trình trao đổi chất và thể lực chung.

Điều gì tạo nên những thay đổi ấy?

Khi bắt chéo chân theo cách này, lượng máu cung cấp cho chân giảm đi và được chuyển về vùng bụng, làm tăng tưới máu cho các cơ quan nội tạng và cải thiện tiêu hóa. Vì thế, người bị rối loạn thần kinh cũng thường được khuyên ngồi Hoa Sen. Các dây thần kinh bắt nguồn từ xương cụt và xương cùng - phục vụ toàn bộ vùng bụng, ruột và cơ quan sinh dục - cũng chịu tác động tích cực. Qua vị trí đặc biệt của hai chân, các kênh năng lượng tinh tế (Nadi) được kích hoạt.

Dù mang lại nhiều tác dụng chữa lành và cân bằng năng lượng, mục đích thật sự của Hoa Sen vẫn xa hơn thế: nó là chỗ dựa cho sự tập trung của tâm trí. Với một số người, học Hoa Sen thật dễ - trẻ em ngồi được một cách tự nhiên khi chơi - trong khi người khác cần luyện tập nhiều hơn. Đừng ép cơ thể vào tư thế; như với mọi tư thế yoga, hông, chân, khớp gối và khớp cổ chân cần được chuẩn bị và làm mềm dẻo một cách có phương pháp.

Không chỉ có ở Ấn Độ

Việc thực hành Hoa Sen trong yoga Ấn Độ và Viễn Đông đã có từ rất lâu. Nhưng ít người biết rằng các tác phẩm điêu khắc, chạm khắc đá mô tả tư thế Hoa Sen còn được tìm thấy trong những nền văn hóa cổ đại của Ai Cập, Mexico, Colombia và Scandinavia. Qua hơn 30 năm nghiên cứu, Swami Janakananda đã phát hiện bằng chứng có niên đại tới 5000 năm về việc thực hành yoga và thiền định ở Trung và Nam Mỹ. Điều đó cho thấy yoga không nhất thiết gắn với một thần thoại hay tôn giáo cụ thể nào - nó là những giáo huấn về trí tuệ và là một môn khoa học của riêng nó.

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com