5 khó khăn thường gặp khi mới ngồi thiền và cách vượt qua

Thiền mang lại những lợi ích kỳ diệu cho cả tinh thần lẫn thể chất. Thế nhưng chặng đầu tiên hiếm khi trơn tru: gần như ai mới ngồi thiền cũng vấp phải một vài trở ngại đến từ cả ngoại cảnh lẫn nội tâm. Dưới đây là 5 khó khăn phổ biến nhất cùng cách khắc phục để bạn giữ được sự bền bỉ trên hành trình của mình.

1. Không gian ngồi thiền

Với người mới, không gian đóng vai trò rất quan trọng vì khả năng tập trung chưa cao, cần một môi trường lý tưởng để hỗ trợ. Hãy chọn nơi thoáng đãng, yên tĩnh và nên ngồi trong phòng thay vì ngoài trời, để tránh bị thời tiết hay âm thanh bên ngoài chi phối.

Phòng thiền nên có cửa sổ để lưu thông không khí, không có ruồi muỗi hay mùi lạ. Nếu phòng nhiều muỗi, hãy mắc màn và ngồi bên trong — chỉ một tiếng vo ve hay một vết đốt cũng đủ khiến bạn mất hết sự tĩnh lặng vừa gây dựng.

2. Tư tưởng và tinh thần khi hành thiền

Trước khi vào thiền, tinh thần cần thật sự thoải mái thì sự tập trung mới phát huy tác dụng. Hãy gạt bỏ mọi vướng bận, nhất là lo lắng và phiền muộn. Nếu không lắng lòng lại, các vọng tưởng sẽ càng dấy lên nhiều và bạn gần như bất lực trong việc dẹp bỏ chúng.

Một điều quan trọng: đừng mang theo kỳ vọng rằng thiền sẽ đưa bạn đạt tới trạng thái nọ kia. Chính sự mong cầu, hay cả nỗi sợ mơ hồ, lại trở thành rào cản. Với người mới, khó lòng gạt sạch mọi vọng niệm ngay lập tức, bởi thiền là một quá trình dần dần. Nhưng khi ngồi với tâm trạng thoải mái, không sợ hãi, không mong cầu, thành quả sẽ đến nhanh hơn bạn tưởng.

3. Tê chân, đau chân, mỏi lưng

Tư thế ngồi ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thiền. Tốt nhất nên ngồi bán già hoặc kiết già, vì ngồi xếp bằng thường khó giữ lưng thẳng, dễ dẫn đến mỏi lưng và làm giảm hiệu quả.

Hãy tập ngồi bán già trước rồi mới chuyển sang kiết già. Giai đoạn đầu, cơ còn cứng nên chân sẽ đau, nhưng luyện tập đều đặn sẽ giúp bạn ngồi ngày một dễ hơn. Trước khi ngồi, bạn có thể khởi động hoặc tập vài động tác yoga để kéo giãn cơ. Điều cốt lõi là kiên nhẫn, mỗi ngày một chút, tuyệt đối không nóng vội vì nóng vội chỉ làm tăng nguy cơ tổn thương.

Về chuyện tê chân: thời gian đầu chân sẽ nhanh tê, nhưng khi đã quen thì bạn ngồi được lâu như ý. Nếu chân tê cứng đến mức không tập trung được nữa, cứ nhẹ nhàng hạ chân xuống ngồi bình thường, hoặc xả thiền — đó là điều hoàn toàn tự nhiên.

4. Mất tập trung

Vọng tưởng liên tục dấy lên là điều xảy ra với bất kỳ ai, kể cả người đã hành thiền lâu năm. Lúc này, thay vì tập trung ngay vào hơi thở, bạn có thể dùng phép sổ tức — đếm nhẩm trong đầu từ 1 đến 10 hoặc từ 1 đến 100. Đây là một trong những phương pháp cơ bản nhất của thiền.

Về bản chất, thiền là sự tập trung tinh thần, xóa bỏ vọng tưởng. Việc đếm giúp thu toàn bộ tâm trí vào một điểm. Nếu đếm xuôi dễ quá khiến bạn vẫn lơ đãng, hãy thử đếm ngược — độ khó tăng lên buộc bạn phải chú tâm hơn để không đếm sai. Khi đã đạt được sự tập trung nhất định, bạn dừng đếm và chuyển sang theo dõi hơi thở vào ra một cách tự nhiên.

5. Buồn ngủ

Cảm giác tĩnh lặng, thư giãn của thiền cũng dễ đưa ta vào giấc ngủ — trạng thái này gọi là hôn trầm. Vì thế, thời điểm ngồi thiền rất quan trọng: nếu thiền lúc cơ thể đã mệt sau một ngày dài hoặc vừa ăn no, cơ thể sẽ muốn ngủ hơn muốn thiền. Hãy làm mình tỉnh táo bằng cách rửa mặt trước khi ngồi. Nếu quá uể oải, đừng cố — hãy dừng lại nghỉ ngơi và lấy lại sức.

Nếu cơn buồn ngủ không đến từ vấn đề thể chất, hãy nhìn sâu vào nó. Cũng như cơn ngứa, nếu bạn không gãi mà quan sát, bạn sẽ thấy nó chỉ là một cảm giác thoáng qua rồi tan biến. Với buồn ngủ cũng vậy: khi bạn quan sát nó như một thực thể bên ngoài đang tác động, bạn sẽ dần hóa giải và đánh bay được nó.

Sau một thời gian kiên nhẫn khắc phục từng khó khăn, bạn sẽ dần biết cách chế ngự nội tâm lẫn ngoại cảnh để đạt được sự tập trung, và từ đó gặt hái những kết quả thật sự từ việc hành thiền.

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com