Pranayama: dùng hơi thở để làm chủ cảm xúc và năng lượng mỗi ngày

Lo lắng, giận dữ, bối rối, thiếu quyết đoán hay khó ngủ - những trạng thái quen thuộc ấy đều có thể được xoa dịu một cách tự nhiên nhờ pranayama, nghệ thuật kiểm soát hơi thở trong yoga. Hơi thở chính là sự sống: khi nó ngừng, cơ thể vật lý cũng dừng lại. Nhưng pranayama còn hơn thế - nó là một công cụ để ta chủ động thay đổi mức năng lượng, nâng đỡ tâm trạng và vượt qua căng thẳng. Điều thú vị là bạn chỉ cần luyện tập một chút với vài kiểu thở khác nhau là đã có thể vận dụng được.

Hơi thở phản ánh và điều chỉnh cảm xúc

Hãy để ý đến hơi thở của bạn mỗi khi lo lắng - nó thường nông và gấp. Ngay khi nhận ra hơi thở đang ngắn lại, hãy có ý thức chuyển sang thở dài và sâu. Kiểu thở mới này gần như lập tức thay đổi trạng thái cảm xúc. Chẳng hạn, nhiều người trở nên căng thẳng khi lái xe, thậm chí vô thức nín thở giữa dòng giao thông. Chỉ cần nhận ra điều đó và chuyển sang thở sâu, dài có ý thức, bạn đã báo cho hệ thần kinh của mình được phép thư giãn - và bản năng sẽ dẫn dắt bạn hành xử điềm tĩnh hơn thay vì phản ứng thái quá.

Thở phân đoạn để chế ngự căng thẳng

Căng thẳng là một cảm xúc khác hoàn toàn có thể được làm chủ qua hơi thở. Yogi Bhajan từng giới thiệu những bài thiền xử lý căng thẳng, trong đó một yếu tố cốt lõi là dựa trên hơi thở sâu (kriya là chuỗi tư thế, hơi thở và âm thanh hướng đến một kết quả cụ thể).

Cách thực hành như sau: hít vào chậm rãi trong 8 nhịp đếm qua mũi để tăng cường năng lượng, giúp cơ thể sẵn sàng đối diện tình huống căng thẳng. Độ sâu của hơi hít vào 8 nhịp là thông điệp gửi đến hệ thần kinh, nâng cao nhận thức về hiện tại để tâm trí có ý thức can thiệp. Khi nhận thức này xuất hiện, não bộ nhận ra đây không phải tình huống đe dọa tính mạng, ta không cần chiến đấu hay chạy trốn. Sau đó, thở ra thật chậm để gợi lên cảm giác bình yên, thư thái, hoàn tất một chu trình thở.

Thở mũi luân phiên - cân bằng trí óc

Một ứng dụng khác của pranayama trong đời sống hằng ngày là thở mũi luân phiên. Lỗ mũi trái (Ida) tương ứng với thùy trán phải của não - nơi liên quan đến sự sáng tạo và luồng tư tưởng. Lỗ mũi phải (Pingala) kết nối với thùy trán trái - phần phân tích lý trí. Vì thế:

• Khi bối rối hoặc thiếu quyết đoán, thở luân phiên hai lỗ mũi sẽ mang lại sự rõ ràng nhờ cân bằng hai bên não.
• Khi tức giận, hãy thử hít vào và thở ra qua lỗ mũi trái (đường "hạ nhiệt") để làm dịu cơn nóng giận.
• Khi khó ngủ, hít vào qua lỗ mũi trái và thở ra qua lỗ mũi phải sẽ làm lắng tâm trí, buông những suy nghĩ luẩn quẩn và dễ dàng đi vào giấc ngủ.

Hơi thở - chiếc neo của hiện tại

Hơi thở là công cụ mạnh mẽ để định hướng nhận thức của ta về khoảnh khắc hiện tại. Một khi học được cách dùng hơi thở để giữ mình bình yên, cuộc sống bắt đầu trôi chảy nhẹ nhàng hơn. Thay vì tìm kiếm sóng gió, ta tìm thấy sự mãn nguyện trong bình an. Thay vì tự hủy hoại bằng những phản ứng bốc đồng, ta rèn luyện bản thân đáp lại từ lòng can đảm. Và theo thời gian, nếu kiên trì thực hành, ta sẽ dần làm chủ được tâm trí và buông bỏ những thói quen gây căng thẳng cũ.

---

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com