Làm thế nào để thiền? Tâm tĩnh lặng là mục tiêu, không phải điều kiện

Thiền đang trở thành mối quan tâm của rất nhiều người hiện nay. Dù kỹ thuật không quá khó, thiền vẫn khiến người mới bắt đầu bối rối, thậm chí hiểu nhầm ngay khi vừa bước vào thực hành. Và một trong những câu hỏi được nhận nhiều nhất là: làm thế nào để tôi có thể thiền được?

Một hiểu lầm phổ biến

Thông thường, câu trả lời sẽ là chỉ họ tới một cuốn sách hay bài viết hướng dẫn cách ngồi thiền. Nhưng nhiều khi điều họ cần lại không phải những chỉ dẫn ấy, bởi họ đã ngồi thiền một thời gian rồi. Vậy điều gì khiến họ chưa thể thiền? Câu trả lời thường là: tâm còn bất an, quá nhiều suy nghĩ vẫn nổi lên.

Đây chính là một nhầm lẫn mà rất nhiều người mắc phải. Nhìn hình ảnh các vị thiền sư ngồi im lìm bất động, ta thường mặc định rằng họ đang chìm trong một trạng thái hoàn toàn tĩnh lặng, không còn suy nghĩ nào - và như vậy mới gọi là thiền. Có người còn nghĩ thiền chỉ dành cho những ai tâm đã tĩnh, có nhiều thời gian thư thả. Nếu vậy thì thiền hóa ra chỉ dành cho người đã nghỉ hưu hay người tu hành mà thôi.

Ai cũng có thể thiền

Thực tế, rất nhiều sinh viên và người trong độ tuổi lao động đang thực hành thiền. Họ vẫn phải học tập, làm việc, gánh trên vai áp lực và trách nhiệm với gia đình, xã hội. Liệu họ có đủ tĩnh tâm để chìm sâu vào trạng thái an yên trước khi ngồi xuống? Không hẳn. Bạn không phải người duy nhất gặp rắc rối, cũng không phải người duy nhất tất bật lo toan. Ngay cả khi cuộc sống của bạn có phần "dễ thở" hơn, điều đó không có nghĩa bạn không còn gì để suy nghĩ. Và thiền sinh ra chính là để giúp tâm ta trở nên tĩnh lặng hơn.

Điểm mấu chốt là: tâm tĩnh lặng nên được xem là mục tiêu của việc ngồi thiền, chứ không phải điều kiện để ngồi thiền. Dĩ nhiên, người đang mang quá nhiều lo lắng chưa chắc đủ bình tĩnh để thiền, nhưng nhìn chung ai cũng có thể thiền dù đang cảm thấy thế nào. Chính vì tâm còn ngổn ngang nên ta mới cần thiền để dẹp yên cái ngổn ngang ấy.

Thấy được suy nghĩ mới có thể buông chúng

Tâm trí con người vốn dễ bị ngoại cảnh tác động và thăng trầm theo nó, nên ta rất cần những khoảng lặng để tâm được nghỉ ngơi, thư giãn. Nhiều người hiểu nhầm về sự "nghỉ ngơi" này và cho rằng mình không thể thiền. Bởi chính lúc ngồi thiền ta mới nhận ra suy nghĩ của mình nhiều đến mức nào, và dường như càng muốn kiểm soát thì chúng càng nổi lên mạnh hơn. Thế nhưng, có thấy được những suy nghĩ ấy thì ta mới biết đối tượng cần loại bỏ, không cho chúng quấy nhiễu sự an ổn của mình nữa.

Thực ra tâm trí ta náo loạn cả ngày. Chỉ là lúc ngồi thiền, khi không có gì làm ta phân tán, ta mới ý thức rõ hơn sự hiện diện của chúng. Hãy hình dung: trong 24 giờ mỗi ngày, nếu bạn dành 1 giờ để ngồi thiền thì với 23 giờ còn lại chịu tác động của ngoại cảnh, nỗ lực làm tâm lặng yên chỉ trong 1 giờ ấy liệu đã đáng kể? Thiền dù vi diệu đến đâu cũng không thể dẹp yên sự vọng động chỉ trong thời gian ngắn. Nếu kiểm soát tâm trí dễ đến thế thì các tu sĩ đã không phải vào chùa, tách biệt thế sự để chuyên tâm tu tập.

Thiền như bỏ ống heo mỗi ngày

Vì vậy, khi ngồi thiền mà tâm vẫn lăng xăng, suy nghĩ nổi lên không ngừng, hãy coi đó là chuyện bình thường. Có một ví dụ hay: hãy xem hành thiền như việc bỏ ống heo hằng ngày. Mỗi ngày ta chỉ bỏ vào một chút, và theo thời gian mới tích lũy được con số đáng kể. Thiền cũng vậy - mỗi giờ ngồi thiền như những đồng tiền lẻ bỏ vào ống. Một, hai ngày có thể chưa thấy chuyển biến, nhưng hãy tin rằng nỗ lực thật sự không bao giờ vô ích. Sau vài tháng, vài năm, sự chuyển biến sẽ dần thành hình rõ rệt.

Do vậy, đừng lo lắng nếu hôm nay tâm bạn vẫn bất an và thiền dường như chưa giải quyết được gì. Không phải bạn chưa biết thiền, chỉ là thành quả chưa đủ lớn để nhận ra. Hãy gạt bỏ những lo lắng và bối rối, vì chúng chỉ là chướng ngại góp thêm vào sự bất an. Thiền là để tâm tĩnh lặng - bạn chỉ cần nương theo đó mà thực hành, với những nỗ lực không ngừng.

---

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com