Ngồi thiền có bị tẩu hỏa nhập ma không?

“Ngồi thiền có bị tẩu hỏa nhập ma không?” — không ít người muốn tìm hiểu và thực tập thiền nhưng lại e ngại câu hỏi này. Nỗi sợ ấy càng lớn khi họ bắt gặp những bài viết kể về người tập thiền gặp đau đầu, uể oải, tinh thần thiếu minh mẫn. Bên cạnh đó là các phương pháp thiền hứa hẹn “thu hút năng lượng”, “khai mở khả năng đặc biệt” — vừa cuốn hút vừa kèm theo rủi ro. Vậy chuyện này có thật sự đáng sợ đến thế? Hãy cùng phân tích.

Thực chất, “tẩu hỏa nhập ma” là thuật ngữ của võ thuật và khí công. Nó chỉ tình trạng khí huyết của người luyện công bị rối loạn, đảo lộn, trái với quy luật sinh lý tự nhiên. Nguyên nhân thường là luyện sai phương pháp, nóng vội muốn thành công nhanh, hoặc tham lam tập nhiều loại công phu cùng lúc. Biểu hiện của nó là thân bệnh, nhưng gốc rễ lại là một dạng tâm bệnh — xuất phát từ tâm và gây thay đổi về tinh thần, tính khí.

Trong khi đó, thiền không phải là phương pháp luyện khí, cũng không dạy ta điều khiển cơ quan hay bộ phận nào trên cơ thể. Thiền chỉ dạy con người ngưng lại mọi suy nghĩ, vọng tưởng, nhận biết thực tại qua hơi thở hoặc chú tâm vào một đối tượng. Nhờ đó thân tâm lắng dịu, cảm giác nhẹ nhàng và an ổn xuất hiện.

Phải ngồi thiền đúng cách

Thiền đúng cách giúp người tập cân bằng tinh thần, nhận ra bản chất của con người và cuộc sống, từ đó sống bình thản, yêu thương và vị tha. Xét theo bản chất ấy, chẳng có lý do gì để thiền dẫn tới tẩu hỏa nhập ma. Vậy những triệu chứng bị gán cho trạng thái đó ở một số người tập thiền là từ đâu mà ra? Chúng ta cùng đi tiếp.

Mục đích tập thiền của bạn là gì?

Không phải ai cũng đến với thiền vì cùng một mục đích. Có người tập để chữa bệnh, có người để giải tỏa stress, có người xem thiền như một pháp môn tu tập hướng tới giác ngộ, giải thoát. Nhưng “giác ngộ cái gì, giải thoát ra sao” thì mỗi người, tùy căn cơ và hiểu biết, lại quan niệm khác nhau — và chính sự khác biệt ngay từ mục đích ấy ảnh hưởng tới quá trình lẫn kết quả.

Trong mỗi chúng ta là một cái tôi vừa nhỏ bé, yếu mềm, vừa cao ngạo, vị kỷ. Ta thường thấy cái tôi của mình rất lớn, ít khi chịu nhượng bộ, nhưng lại dễ dàng lung lay, sợ hãi trước những điều nhỏ nhặt. Chẳng phải vừa nghe tới bốn chữ “tẩu hỏa nhập ma” là lòng đã dấy lên cảm giác rờn rợn rồi sao? Vì bản chất yếu đuối đó, ta luôn muốn tìm một sức mạnh để dựa dẫm, để vượt lên người khác.

Không khó hiểu vì sao những câu chuyện về thu hút năng lượng, khai mở khả năng đặc biệt, đạt trạng thái siêu việt lại hấp dẫn con người đến vậy và dễ dẫn ta đi sai đường. “Lực hấp dẫn” này đôi khi được che đậy bằng những lý lẽ khôn khéo của chính tâm thức mỗi người. Thật nguy hại nếu ta thiền chỉ để thỏa mãn cái tôi, để rồi nuôi nó lớn dần.

Ta tìm kiếm khả năng nhìn thấy hình ảnh chư Phật, Bồ tát, kết nối với linh hồn, đi vào thế giới siêu hình… để được tán dương, để thấy mình hơn người. Cái tính ngã mạn, tham lam ấy liệu có giúp việc ngồi thiền an ổn, hay càng thiền tâm càng động, kết quả càng lệch lạc? Đôi khi những gì ta “trải nghiệm” trong lúc ngồi thiền thực ra chỉ là phản chiếu của những suy nghĩ nằm sâu trong tiềm thức — là hoang tưởng, tự lừa dối xuất phát từ bản ngã tham lam. Khi những điều đó vượt quá giới hạn, tinh thần trở nên rối loạn, mất kiểm soát. Tẩu hỏa nhập ma ra đời từ đây — nhưng không phải do thiền, mà chính từ tâm người mà ra.

Phương pháp thiền cũng là điều đáng cân nhắc

Có rất nhiều loại thiền với kỹ thuật và cách dụng công khác nhau. Nếu không được hướng dẫn cụ thể, hiểu sai hoặc thực hành sai, ta dễ gặp trục trặc hoặc không thu được kết quả mong muốn. Đơn giản như tư thế ngồi: lưng không đủ thẳng thì dễ trùng xuống gây mỏi và mất tập trung; lưng quá thẳng lại gây tê rần ở ngực. Những vấn đề nhỏ này kéo dài lâu ngày không chỉ khiến thiền kém hiệu quả mà còn làm người tập thêm uể oải, mệt mỏi — tưởng như bị tẩu hỏa nhập ma.

Điều cốt yếu của thiền là giữ tâm tĩnh lặng, tập trung để tâm không chạy theo vọng tưởng. Nhưng với người mới, tâm còn nhiều xao động, khả năng tập trung thấp, càng cố gắng lại càng dồn nén suy nghĩ và cảm xúc; tới một giới hạn, tất cả bung ra, khiến cả thân lẫn tâm thêm mệt mỏi và mất phương hướng.

Trong một tình huống khác, người đang gặp nhiều rắc rối trong cuộc sống, tâm vô cùng bất an, nếu chưa thể tạm gác vấn đề sang một bên thì ngồi thiền thường không hiệu quả. Trái lại, trong sự tĩnh lặng ấy, các suy nghĩ càng nổi lên rõ rệt, mạnh mẽ hơn, khiến ta không thể ngồi tiếp. Khi đó thiền bị coi là “phản tác dụng” và bị quy kết là gây tẩu hỏa nhập ma.

Từ những phân tích trên có thể thấy: thiền và tẩu hỏa nhập ma vốn là hai trạng thái không liên quan gì đến nhau. Chỉ khi người tập không nắm rõ phương pháp, không thực hành đúng tinh thần thiền, thì kết quả mới trở nên tệ hại chẳng khác gì tẩu hỏa nhập ma trong võ học.

Phương pháp thì có thể nhờ người có kinh nghiệm chỉ dẫn. Còn tinh thần của thiền có thể gói gọn trong lời của Thiền sư Sayadaw U. Jotika: “Thiền rất đơn giản. Vấn đề là bạn có chấp nhận đơn giản hay không mà thôi. Thấy chỉ biết thấy, nghe chỉ biết nghe, ngửi chỉ biết ngửi, nếm chỉ biết nếm, xúc chạm chỉ biết xúc chạm, nghĩ chỉ biết nghĩ. Chỉ vậy thôi.”

---

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com