Nguồn gốc và tác dụng chữa bệnh của các asana cổ (Phần 1)

Nguồn gốc của các tư thế yoga — tức các asana — chìm trong màn sương truyền thuyết cổ Ấn Độ. Theo đó, thần Shiva được cho là đã vạch ra tới 84.000 tư thế khác nhau để chỉ dẫn những bài tập giúp con người giữ gìn sức khỏe và đạt tới sự hiểu biết sâu sắc về chính mình.

Trong số đó, khoảng 84 kiểu ngày nay còn phổ biến, và chừng 20 – 30 tư thế được dùng để bảo vệ và phục hồi sức khỏe. Nếu không bắt nguồn từ thần Shiva thì chúng do các Rishi và Maharshi — những bậc cao thủ yoga nắm vững sinh lý học và vật lý học — thảo ra, rồi trải qua nhiều thế kỷ mà kết tinh thành hình thức như hôm nay.

Bên cạnh các tư thế dùng để chiêm nghiệm, phương pháp Pranayama và các Mudra (những bài luyện tính kiên trì và tập trung), thì nhóm asana mang tính “thể dục” là có lợi nhất cho cơ thể. Vai trò của chúng trong việc bảo tồn sức sống và tăng cường sức khỏe là rất thật, không cần phóng đại bằng những lời huênh hoang về hiệu quả “siêu phàm”.

Điều kiện để các mô khỏe mạnh

Về mặt vật lý, sức khỏe cơ thể tùy thuộc vào trạng thái của các tế bào và mô. Muốn khỏe mạnh, các mô cần ba điều kiện:

• Một chế độ nuôi dưỡng đều đặn và sự vận động hoàn hảo của các tuyến nội tiết.
• Khả năng thải các chất cặn bã đầy đủ và nhanh chóng.
• Một hệ thần kinh vận hành lành mạnh và hoàn hảo.

Như vậy, hệ tiêu hóa và hệ tuần hoàn phải thật tốt để cung cấp cho các mô đủ protein, đường, chất béo, muối khoáng và những yếu tố quan trọng khác. Vậy các asana tác động đến tiêu hóa và tuần hoàn ra sao?

Asana với hệ tiêu hóa

Các cơ quan tiêu hóa — dạ dày, ruột non, lá lách, gan… — nằm trong khoang bụng, phía dưới tựa trên khung chậu, hai bên dựa vào hệ cơ bắp mạnh mẽ. Tự nhiên đã sắp xếp để những cơ quan này được xoa bóp nhẹ nhàng, đều đặn bởi cử động của cơ hoành mỗi khi ta thở.

Các asana không chỉ xoa bóp cơ bụng từ bên ngoài mà còn rèn luyện các cơ quan từ bên trong — điều không một phương pháp thể dục nào sánh kịp. Về mặt trị liệu, người ta thừa nhận rằng cơ bắp chỉ giữ được sức mạnh và độ dẻo dai khi buộc phải co giãn.

Trong nhóm này, các tư thế Rắn hổ mang (Bhujangasana), Con châu chấu (Shalabhasana) và Cái cung (Dhanurasana) rất đáng ca ngợi ở khả năng làm giãn cơ bụng và co cơ lưng. Ngược lại, các tư thế Dáng yoga (Yoga-mudra), Ngồi cúi gập người (Pashchimatasana), Con cò – đứng gập người (Padahastasana) và Cái cày (Halasana) lại co cơ bụng và giãn cơ lưng. Tư thế Vặn mình (Vakrasana) và Vặn mình biến thể (Ardha-Matsyendrasana) rèn luyện cơ lườn dọc hai bên bụng; còn Con châu chấu (Shalabhasana) là bài luyện phổi và cơ lưng hoàn hảo nhất.

Đặc biệt, chính ở hai asana Uddiyana (thót bụng) và Nauli (súc ruột), vẻ đẹp của yoga mới bộc lộ rõ. Dù thuộc loại khó nhất, làm chủ được chúng rất đáng công vì hiệu quả kỳ diệu với cơ bụng và nội tạng: Uddiyana xoa bóp các cơ quan theo chiều thẳng đứng, còn Nauli xoa bóp theo chiều ngang. Sức mạnh của cơ bụng rất quan trọng, không chỉ để xoa bóp mà còn giữ các cơ quan đứng nguyên tại chỗ, ngăn tình trạng sa dạ dày, sa ruột, sa thận, sa tử cung…

Asana với hệ tuần hoàn

Vì máu là dòng đưa dưỡng chất từ bộ máy tiêu hóa tới các mô, hệ tuần hoàn có tầm quan trọng bậc nhất, mà tim lại là cơ quan quan trọng nhất — một khối cơ bắp rất khỏe. Chính cơ tim cũng có thể trở nên khỏe và bền bỉ hơn nhờ tập yoga: Uddiyana và Nauli nén trái tim từ phía dưới bằng cách nâng cơ hoành lên.

Một cơ bắp được duy trì tốt nhất bằng những sức nén luân phiên. Tim nằm ở vùng trung thất, nên mọi thay đổi áp lực đều tác động tới nó. Các tư thế Rắn hổ mang, Con châu chấu, Cây cung, Đứng trên vai, Cái cày đặt trái tim dưới những áp lực luân lưu ở phần đầu bài tập, nhờ đó giữ hệ tuần hoàn ở trạng thái khỏe khoắn.

Yếu nhất trong hệ tuần hoàn là các tĩnh mạch: chúng phải hứng máu từ khắp cơ thể và chống lại trọng lực để đưa máu về tim. Gánh nặng ấy khiến thành tĩnh mạch mỏng manh dễ giãn — nguyên nhân của chứng giãn tĩnh mạch. Từ hàng nghìn năm trước, các bậc hiền triết Ấn Độ đã biết làm cho mạch máu khỏe hơn bằng những tư thế đảo ngược như Đứng bằng đầu (Shirshasana) và Đứng trên vai (Sarvangasana): khi lộn ngược cơ thể, máu dễ dàng trở về tim, giảm áp lực cho tĩnh mạch. Thực hành vài phút mỗi ngày, những tư thế này cho các mạch máu một khoảng nghỉ đủ để hồi phục, thậm chí có thể giúp cải thiện chứng giãn tĩnh mạch — minh chứng cho khả năng tự phục hồi đáng kinh ngạc của cơ thể khi được đặt trong những điều kiện tốt lành.

(Còn tiếp…)

---

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com