Hiểu về Hatha Yoga: triết lý và các kiểu tập phổ biến

Hatha yoga là loại hình yoga được tập luyện phổ biến nhất trên thế giới. Hôm nay chúng ta hãy đi sâu hơn một chút để hiểu rõ về bộ môn mà mình đang theo tập mỗi ngày.

Hatha Yoga thật sự là gì?

Hatha Yoga không chỉ đơn thuần là các tư thế hay bài tập thể chất. Theo nghĩa gốc, đây là sự luyện tập nhằm mang lại sự điều hòa giữa hai nguồn năng lượng chính trong cơ thể con người: năng lượng của mặt trăng và năng lượng của mặt trời.

Cũng như mặt trăng luôn thay đổi, trí não con người không ngày nào cân bằng như nhau; ý chí của ta liên tục dao động, như khi ta thường nói À, tôi đã đổi ý rồi. Trong triết lý yoga, mặt trăng là biểu tượng cho nguồn gốc của ý chí, gắn với dòng năng lượng ida nadi, tức hệ thống mặt trăng. Vào ngày trăng tròn, sóng biển trở nên dữ dội hơn; tương tự, năng lượng mặt trăng khiến ý chí và cảm xúc của ta liên tục đổi thay.

Hệ thống mặt trăng được kết đôi với hệ thống mặt trời, còn gọi là pingala nadi. Mặt trời luôn vững chắc, không đổi, là biểu tượng của lửa, chi phối hành động, quyết định và mang lại sự sáng rõ về trí óc. Nguồn năng lượng chính thứ ba là shushumna, liên kết với hệ thần kinh trung ương; ý thức của ta liên tục chạy qua kênh cột sống trung tâm này, chính là hào quang và ánh sáng của tâm hồn.

Vậy làm sao để cân bằng cả ba nguồn năng lượng ấy? Câu trả lời là qua luyện tập Hatha Yoga. Theo tiếng Phạn, mặt trăng là Ha và mặt trời là Tha, hợp thành Hatha; còn shushumna là yếu tố thứ ba gắn kết tất cả, nên có từ Yoga, biến thể từ gốc Yog nghĩa là gắn kết.

Như vậy, Hatha Yoga mang nghĩa hồi phục sự cân bằng giữa ý chí và trí tuệ. Khi đạt tới sự cân bằng và kiểm soát trọn vẹn giữa hai yếu tố này, ý thức con người được đánh thức, mang lại sự bình an, mãn nguyện nội tại và sự thông suốt về trí óc. Mục đích sống trở nên rõ ràng hơn; đó chính là ý nghĩa tinh thần trung tâm của Hatha Yoga. Về mặt thực hành, Hatha yoga hợp nhất trí óc và cơ thể qua chuyển động của tư thế, ý thức hơi thở, thư giãn và các phương pháp thiền, giúp tăng sức mạnh, độ dẻo, cân bằng và cải thiện sức khỏe cùng hạnh phúc.

Những kiểu Hatha Yoga

Ashtanga Yoga

Còn gọi là yoga Uy lực, đây là kiểu Hatha mang tính thể thao nhất, do ông K. Pattabhi Jois phát triển. Người tập thực hiện một chuỗi tư thế và hơi thở để căng duỗi, tăng sức mạnh cơ bắp, hâm nóng cơ thể và toát mồ hôi thải độc. Phòng tập thường giữ khoảng 70 đến 105 độ F để cơ bắp luôn mềm mại.

Bikram Yoga

Do Bikram Choudhury sáng tạo, gồm trình tự 26 tư thế, mỗi tư thế giữ khoảng 20 đến 30 giây. Phòng tập giữ ở khoảng 105 độ F, độ ẩm 60%; phòng nóng giúp làm ấm cơ bắp để duỗi xa hơn và đẩy độc tố ra ngoài.

Integral Yoga

Do ông Swami Satchidananda khởi xướng, kết hợp tư thế, hơi thở, thiền và thư giãn. Trường phái này nhấn mạnh chế độ ăn đủ dinh dưỡng và tinh thần phục vụ con người; người tập tin rằng mục đích của tư thế quan trọng hơn việc hoàn thiện hình thức.

Iyengar Yoga

Do ông B.K.S. Iyengar sáng lập, đặc trưng bởi việc dùng dụng cụ hỗ trợ như tảng kê, ghế và dây để căn chỉnh cơ thể thẳng hàng đúng mức. Trường phái này giúp tạo sức mạnh, sức bền, kích thích thư giãn, tăng độ dẻo và hỗ trợ trị liệu.

Kundalini Yoga

Đôi khi được gọi là Yoga Mẹ, do yogi Bhajan đề xướng. Người tập kết hợp tư thế, hơi thở, tụng niệm và thiền để đưa năng lượng luân chuyển khắp cơ thể, đặc biệt dọc theo cột sống.

Viniyoga

Do ông Shri Krishnamacharya sáng lập và con trai ông là T.V.K. Desikachar tiếp nối. Trường phái này tập những tư thế nhẹ nhàng, thư giãn; thay vì gắng đạt hình thức hoàn hảo, người tập chỉ cần điều chỉnh sao cho đúng nhu cầu và khả năng của mình.

Kripalu Yoga

Do ông Kripaluananda sáng lập, tên gốc kripalu nghĩa là từ bi. Trọng tâm là cân bằng giữa trí óc và cơ thể, tiến hành qua ba giai đoạn: đầu tiên tập trung vào thăng bằng, hơi thở và chuyển động mà không bận tâm thời gian giữ tư thế; tiếp đến dùng thiền để giữ tư thế lâu hơn; cuối cùng dùng thiền để cơ thể chuyển động theo bản năng từ vị thế này sang vị thế khác.

Sivananda Yoga

Do ông Swami Sivananda, vừa là bác sĩ vừa là thầy dạy yoga và thầy tâm linh, sáng lập. Trường phái này gồm 12 tư thế: Đứng bằng đầu, Đứng bằng vai, Cái cày, Con cá, Ngồi gập người ra trước, Rắn hổ mang, Hoa sen, Cây cung, Vặn cột sống, Con quạ, Đứng gập người ra trước và Tam giác. Sivananda dựa trên 5 nguyên tắc: tập đúng cách, thở đúng cách, thư giãn đúng cách, ăn uống đúng cách, cùng suy nghĩ tích cực và thiền.

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com