Ba tính chất thực phẩm trong yoga: Tamas, Rajas và Sattva

Từ xa xưa, các nhà hiền triết Ấn Độ đã khám phá ra ba Gunas (tính chất) hiện diện trong thực phẩm tự nhiên: Tamas, Rajas và Sattva. Tri thức này được ghi chép trong Ayurveda, tức Tri thức cuộc sống. Thực phẩm không chỉ là nguồn năng lượng mà còn là một ảnh hưởng chức năng, tác động lên con người ở cả cấp độ cơ thể, cảm xúc, tâm trí, năng lượng và tinh thần.

Tất cả thức ăn ta đưa vào cơ thể đều chuyển hóa thành ba dạng tính chất. Tamas là những tính chất đen tối, trì trệ, nặng nề, u ám. Rajas là đam mê, cảm xúc, ham muốn, hành động, kích thích và cả nỗi buồn. Sattva là những tính chất quý báu, thánh thiện, từ bi, tri thức, nhẹ nhàng và tinh khiết. Ba tính chất này ngấm vào các cơ quan, não bộ và đặc biệt vào các luân xa, đó là một trong những lý do khiến luân xa đôi khi khó kiểm soát.

Thực phẩm Tamasic

Nhóm này gồm thịt, các loại nấm, rượu, thuốc lá, thực phẩm lên men như giấm, thức ăn thừa để lâu, đồ bị ô nhiễm hoặc nấu quá chín. Thực phẩm tamasic thường có mùi và vị nồng, gia vị quá mức (quá chua, quá cay), thịt đã cũ hoặc chế biến, đồ chiên nướng, khó tiêu, nấu quá nhừ hay cháy khét. Người ăn nhiều tamasic thường yếu về thể trạng và sinh lý, dễ trầm cảm, có dấu hiệu bất thường về thần kinh, mắc bệnh tim, huyết áp, béo phì và nhiều bệnh nặng. Ăn quá no cũng là tamasic. Nếu rajasic gây kích động thần kinh thì tamasic lại kéo con người theo hướng ủ rũ, bi quan.

Thực phẩm Rajasic

Còn gọi là thực phẩm động, nhóm rajasic gồm thịt, cá, trứng, các chất kích thích như cà phê, trà, sô cô la, ca cao, các loại hương liệu, đồ nóng như hành tỏi, và muối. Những thực phẩm này kích thích hệ thần kinh, tạo hưng phấn tạm thời nhưng cũng khiến tâm trí mất kiểm soát: nóng nảy, bồn chồn, lo âu. Người ăn nhiều rajasic dễ mắc bệnh tim, huyết áp và các rối loạn thần kinh, đồng thời chịu ảnh hưởng nhiều của tham, sân, si.

Thực phẩm Sattvic

Nhóm này gồm hoa quả tươi, sữa và các sản phẩm từ sữa, bơ, mật ong, rau xanh hữu cơ, thảo mộc, các loại đậu, các loại hạt (hạnh nhân, hạt thông, vừng, óc chó, hạt lanh) và ngũ cốc. Đây là thực phẩm thánh thiện, giúp cơ thể nhẹ nhàng và các luân xa hoạt động trơn tru thay vì trì trệ. Chúng thường có vị ngọt thanh, không gắt, ít calo, dễ tiêu hóa và không kích thích mạnh hệ thần kinh. Người ăn nhiều sattvic thường nhẹ nhàng, ít bệnh tật, sống lâu và tâm hồn thanh thản, không vướng bận tham, sân, si.

Các nhà hiền triết xưa từng nói rằng bạn nắm lấy nghiệp lực của con vật mà mình ăn vào. Khi ăn thịt, bạn cũng đang tiếp nhận tất cả những hormone căng thẳng, sợ hãi, tuyệt vọng được giải phóng lúc con vật bị giết. Ở cấp độ tế bào, cơ thể nhận được thông điệp rằng bạn đang gặp nguy hiểm. Quả thật, chúng ta là những gì chúng ta ăn vào.

Ăn uống thế nào để hỗ trợ thực hành yoga?

Thực phẩm sattvic rất tốt cho việc thực hành yoga vì giàu Prana, tức năng lượng sống. Vì vậy ăn chay là một trong những nguyên tắc của yoga. Tuy nhiên, ăn chay toàn phần là điều khó với đa số mọi người do công việc và điều kiện sống. Điều thực sự cần thiết là biết cân bằng chế độ ăn một cách khoa học, tránh lạm dụng rượu, thịt và các chất kích thích, bởi chúng làm tắc nghẽn, rối loạn nguồn Prana và ảnh hưởng xấu tới các luân xa.

Ngoài chế độ ăn, còn nhiều cách khác để tăng cường tính Sattva trong cơ thể và tâm trí:

• Thiền định đều đặn.
• Tiếp xúc với các bậc hiền triết, thầy tâm linh.
• Đọc sách của các bậc giác ngộ.
• Dành nhiều thời gian với thiên nhiên.
• Giữ tâm hồn luôn trong sáng và lương thiện.
• Tụng kinh, niệm Phật tùy theo tín ngưỡng, tôn giáo.
• Làm nhiều việc thiện, giúp đỡ mọi người một cách không vụ lợi.

Bài viết được DANAVA biên tập lại. Nguồn tham khảo: yogaclubvietnam.com